Valjkasto morsko pero
Veretillum cynomorium (Pallas, 1766)
Valjkasto morsko pero je kolonijalni osmerokraki koralj koji živi na mekom, pjeskovitom i muljevitom dnu. Za razliku od perastih morskih pera, ima valjkasto, mesnato tijelo narančaste do ružičaste boje. Po njemu su sa svih strana raspoređeni krupni, prozirni polipi s osam pernatih lovki. Danju je uvučeno u sediment, a noću se napuhne vodom i izduži, pa izgleda kao bijelo-ružičasta pahuljasta „mrkva” iznad dna. Pri dodiru svijetli zelenkastim svjetlom (bioluminiscencija).
Opis
Izgled: Kolonija ima valjkastu, mesnatu os (rahis) narančaste, žute ili ružičaste boje i čvrstu, golu peteljku kojom je usidrena u sedimentu. Po cijeloj osi su krupni, prozirni polipi (autozoidi) s osam pernatih lovki, čije su baze često narančasto-crvene.
Karakteristike: Između velikih polipa nalaze se sitni sifonozoidi koji pumpaju vodu u koloniju. Tako se kolonija može napuhati i uspraviti ili ispuhati i povući u pijesak.
Posebnost: Od bodljastog morskog pera (Pteroeides) i crvenog morskog pera (Pennatula) razlikuje se po valjkastom obliku bez bočnih „lišća”. Polipi izlaze sa svih strana osi.
Stanište
- Dubina: od plićaka do oko 50 m, rjeđe dublje
- Temperatura: umjereni do topli slojevi; podnosi i zaklonjena, djelomično bočata područja poput ušća Krke
- Podloga: meko dno: pijesak, muljeviti pijesak i mulj
- Skrovišta: danju uvučeno u sediment
Biologija
Prehrana: Pasivni filtrator. Polipi pernatim lovkama hvataju zooplankton i organske čestice.
Razmnožavanje: Odvojenih spolova. Gamete ispušta u more, gdje dolazi do vanjske oplodnje, a iz jaja se razvijaju planktonske ličinke koje se nasele na meko dno.
Ponašanje: Izrazito noćna aktivnost. Danju je skupljena i uvučena u pijesak, a noću se napuhne i raširi polipe. Pri dodiru emitira valove zelenkastog svjetla duž kolonije.
Predatori: Specijalizirani golać narančasta armina (Armina maculata) i druge životinje koje love na mekom dnu.
Ekološka uloga
Na ravnom mekom dnu stvara trodimenzionalnu strukturu i sklonište za sitne organizme te je hrana specijaliziranim grabežljivcima poput golaća Armina maculata. Naselja morskih pera osjetljiva su na pridnene koće i sidrenje.
Ugroženost i zaštita
- IUCN: LC (najmanje zabrinjavajuća)
- Bernska konvencija: ne
- Natura 2000: ne
Preporuke: Ne dirati; Ne podizati sediment perajama; Ne sidriti na naseljima morskih pera; Prijaviti opažanje
Zanimljivosti
- Pri dodiru svijetli zelenkastim svjetlom koje se u valovima širi duž kolonije. Ima i jaku zelenu fluorescenciju, pa se proučava u biokemiji svjetlećih proteina.
- Ista kolonija može biti kratka „mrkva” od desetak centimetara ili, napuhana vodom, raširena kolonija od četrdesetak centimetara.
- Golać narančasta armina hrani se gotovo isključivo ovim morskim perom. Obje vrste zabilježene su u Prokljanskom jezeru.
- Podnosi izlaganje zraku i zagrijavanje bolje od mnogih srodnika, pa se smatra otpornim na klimatske promjene.
Rasprostranjenost
Sredozemlje, uključujući Jadran; istočni Atlantik od južnog Biskajskog zaljeva preko Iberskog poluotoka do zapadne Afrike