Zmijača
Ophioderma longicaudum (Bruzelius, 1805)
Zmijača je česta i krupna vrsta iz skupine zmijača (Ophiuroidea) jadranskog dna, prepoznatljiva po plosnatom sredoštu i pet dugih, tankih i gipkih krakova nalik zmijama, kojima se brzo i vijugavo kreće. Danju se najčešće skriva pod kamenjem ili ukopana u sediment, a vani izviruju samo krajevi krakova.
Opis
Izgled: Plosnato, okruglo sredoštije s pet dugih, tankih, gipkih i valjkastih krakova prekrivenih sitnim bodljicama; boja varira od smeđe i sivkaste do gotovo crne, često mramorasto prošarane.
Karakteristike: Za razliku od zvjezdača, krakovi su joj oštro odvojeni od sredoštija i iznimno pokretljivi, čime postiže brzo, vijugavo, zmijoliko kretanje po dnu.
Posebnost: Kad se osjeti ugroženom, sposobna je odbaciti dio kraka (autotomija) koji zatim regenerira, slično gušterima.
Stanište
- Dubina: 0-100 m
- Temperatura: umjereni do topli slojevi Jadrana
- Podloga: kamenito, pjeskovito i muljevito dno
- Skrovišta: pod kamenjem i stijenama ili ukopana u sediment; mladi se skrivaju među algama
Biologija
Prehrana: Grabežljivac je i strvinar - hrani se sitnim beskralježnjacima, organskim ostacima i detritusom koji hvata krakovima.
Razmnožavanje: Spolovi su odvojeni, oplodnja je vanjska s planktonskom ličinkom (ofiopluteus) prije nego što se mlada jedinka nastani na dnu.
Ponašanje: Uglavnom je noćno aktivna - danju se skriva pod kamenjem ili u sedimentu, a noću izlazi u potragu za hranom; pri opasnosti brzo bježi vijugavim pokretima krakova.
Predatori: Razne ribe i veći beskralježnjaci grabežljivci pridnenih staništa.
Ekološka uloga
Kao brojan strvinar i sitni grabežljivac sudjeluje u razgradnji organskog materijala na dnu, a sama je važan izvor hrane pridnenim ribama i drugim grabežljivcima.
Ugroženost i zaštita
- IUCN: nije procijenjeno
- Hrvatska: nije zaštićena vrsta
- EU: nema posebnog statusa
- Bernska konvencija: ne
- Natura 2000: ne
Preporuke: Ne dirati; Ne hraniti; Ne uznemiravati; Prijaviti opažanje
Zanimljivosti
- Zmijoliki, vijugavi pokreti dugih krakova dali su joj hrvatsko ime "zmijača".
- Sposobna je odbaciti i regenerirati dio kraka kad je ugrožena, slično kao gušteri rep.
- Uglavnom je noćno aktivna - danju se skriva pod kamenjem ili u sedimentu.
- Jedna je od najčešćih i najkrupnijih zmijača jadranskog kamenitog i mješovitog dna.
Rasprostranjenost
Jadransko i Sredozemno more, istočni Atlantik od Britanskih do Azorskih otoka